Foto's bijeenkomst

2e KOB van 2018: Smart City

Datum: 10 juli 2018 17:15
tot: 10 juli 2018 19:30
Plaats: Kerkje van ELBA-REC

Het is niet de vraag of de smart city er komt, maar hoe. En om die vraag goed te beantwoorden moeten we ons als samenleving nieuwe ethische vragen stellen. De antwoorden moeten worden geformuleerd door de (lokale) politiek, maar ook door ons als samenleving. Pas als we dat doen, kunnen we slagen maken en een echte slimme stad worden.

Programma

Ontvangst
17.15 uur

Start programma
17.45 uur

Sprekers en details volgen

Deze tekst stond in Trouw onlangs over Smart City:


Meer privacy in Leeuwarden dan in Leiden

De nieuwe gemeenteraad wacht een nieuwe debat. Over de slimme stad.

In 1895 hoopte Leidenaar W.F. Hartrop de eerste automobilist van Nederland te worden. Hij kocht een automobiel en vroeg vergunning aan bij de minister van Waterstaat. Die vond dat maar lastig. De vraag van Hartrop paste niet bij de bestaande wetten en regels. Uiteindelijk mocht hij pas meer dan een jaar later onder strenge begeleiding de weg op. Maar toen was hij al niet meer de eerste. Dat was de Tilburgse Jos Bogaers die in 1895 ook een automobiel kocht en daarmee direct ging rijden. Hij haalde er in heel Nederland de krant mee. Bogaers wachtte niet op wetten. Hij ging gewoon zijn gang.

Slimme stad is nodig
Disruptie is van alle tijden. En een eeuw na de opkomst van de auto en van de elektriciteit herhaalt de geschiedenis zich nu internet de stad verandert en steden smart worden. En dat is prettig. Want als we technologie slim inzetten, dan kunnen we de stad veel efficiënter gebruiken. De slimme stad kent geen halflege vrachtwagens, alleen maar deelauto’s, energie wordt veel effectiever gedistribueerd, milieuzones zijn preciezer berekend en er zijn nooit meer lege hotelbedden. De slimme stad verspilt minder en is alleen daarom al veel duurzamer dan de huidige stad. Dat is maar goed ook, want we kunnen de binnenstedelijke bouwopgave van deze eeuw niet realiseren met de middelen waarin we 25 jaar geleden vinexwijken bouwden. Nieuwe technologie kan ons helpen om bestaande ruimtelijke vragen op een nieuwe manier te beantwoorden. Het is dan ook niet de vraag of steden veranderen door internet, dat doen ze al. Het is de vraag hoe we als stadsmakers (van bestuurder tot beheerder) die nieuwe techniek zo goed mogelijk inzetten. De smart city is geen technische opgave, maar gaat over de manier waarop we onze leefomgeving inrichten en gebruiken.

Nieuwe debatten
Net als bij de eerste automobiel komt die technologie er hoe dan ook. En net als eind negentiende eeuw zijn er ook nu marktpartijen die toestemming vragen en anderen die hun gang gaan zolang het mag. En net als toen moet de overheid zich buigen over nieuwe, vaak ethische, vragen. De nieuwgekozen gemeenteraadsleden en wethouders wacht een nieuw debat. Een debat over de vraag hoe we de stad slim maken en toch aangenaam, leefbaar en menselijk houden.
Maar hoe voer je dat debat zonder direct te vervallen in details? Het Rathenau Instituut publiceerde eind november het rapport “Opwaarderen: borgen van publieke waarden in de digitale samenleving”. Daarin beschrijven ze zeven publieke waarden die aandacht verdienen in de slimme stad. Elke waarde is een lokaal politiek debat waard.

1- Het privacy-debat – in de huidige Europese wetgeving is de gegevensbescherming goed geregeld, maar privacy in de openbare ruimte gaat verder. In hoeverre kunnen burgers nog onbespied (en daarmee onbezorgd) gebruik maken van de ruimte? En hoe verhoudt zich dat tot de openbare veiligheid?
2- Het autonomiedebat – kan er na de filterbubbel op Facebook ook een filterbubbel in de stad ontstaan? Mogen bedrijven of overheden burgers door de ruimte sturen zonder dat ze dat zelf doorhebben? Hoeveel keuzevrijheid en recht op imperfectie gunnen we burgers? Accepteren we zelfscensuur?
3 - Het veiligheidsdebat – Hoe en in hoeverre beschermen we gebruikers van de gemeente (burgers, bedrijven, instellingen) tegen kwaadwillenden? Tegen identiteitsfraude, cyberwarfare en datalekken?
4- Het controle-op-technologie-debat – Wie is verantwoordelijk voor de keuzes die worden gemaakt door algoritmes? In hoeverre hebben we controle en inzicht in die keuzes? Mogen systemen die ons beïnvloeden zelflerend zijn? Weten we of de data waarmee de keuzes worden gemaakt, wel valide zijn?
5 – Het menselijke waardigheidsdebat – Hebben mensen recht op contact met andere mensen? Of mogen steeds meer dienstverlenende functies (in gemeentehuizen, winkels, op straat en in zorginstellingen) worden vervangen door robots? En ook: hoeveel recht hebben we op imperfectie, rommeligheid en verspilling?
6 – Het rechtvaardigheidsdebat – Automatisering leidt tot generalisatie en daarmee tot discriminatie. Hoe intelligenter het systeem, hoe beter dat wordt voorkomen, maar in hoeverre accepteren we die digitale framing? En ook: hoe voorkomen we dat er in de smart city groepen buiten de boot vallen? Hoe overbruggen we de digitale kloof?
7 – Het machtsevenwichtsdebat – bedrijven en overheden weten steeds meer over burgers. In hoeverre laten we dat toe? Hoe voorkomen we dat dit leidt tot oneerlijke concurrentie en scheve machtsverhoudingen?

Op deze vragen bestaan geen eenduidige antwoorden. En dat hoeft ook niet. Het ruimtelijk en het sociaal beleid wordt is een lokaal gestuurd beleid met landelijke ondergrenzen. De ene gemeente mag kiezen voor meer of minder geluidsoverlast, ouderenzorg of natuur. Ook dat zijn ethische keuzes.
Wij vinden dat dat ook kan gelden voor de ethiek in de smart city. Gemeenten mogen kiezen voor meer of minder privacy. Voor meer of minder autonomie. Voor veel of weinig grip op algoritmes. Als ze die keuzes maar bewust maken. Pas daarna kunnen we echt slimme steden bouwen.

Aanmeldingen voor dit evenement

  • Herman - Beens
  • Noelle Sanders

Reacties op '2e KOB van 2018: Smart City'

Er zijn nog geen reacties geplaatst